بسیاری از افراد تصور می‌کنند خرابی شوفاژ همیشه به این صورت است که کل رادیاتور سرد می‌شود؛ اما یکی از متداول‌ترین شکایات در زمستان این است:
«سمت شیر رادیاتور کاملاً داغ است، اما هرچه به سمت مقابل (چپ یا راست) می‌رویم، رادیاتور ولرم شده و انتهای آن کاملاً یخ می‌زند!»
این اختلاف دمای افقی نشان می‌دهد آب داغ وارد رادیاتور می‌شود، اما به دلایل فنی توانایی گردش در تمام طول پنل را ندارد. در این مقاله از گروه صنعتی شعله خیز آذر، علت‌های این پدیده را بررسی می‌کنیم و می‌گوییم چطور این مشکل را حل کنید.
۳ حالت اصلی تفاوت دمای رادیاتور
برای اینکه دقیق ریشه‌یابی کنیم، رادیاتورها معمولاً به یکی از ۳ شکل زیر نیمی از حرارت خود را از دست می‌دهند:
1- افقی (چپ/راست)سمت ورودی آب داغ، سمت مقابل سرد
دلیل: گردش ناقص آب، لوله‌کشی نامناسب در رادیاتورهای بزرگ، گیر کردن سوزن شیر
2- عمودی (بالا سرد/پایین گرم)نیمه بالایی سرد، نیمه پایینی گرم
دلیل: هواگرفتگی رادیاتور (هوا بالا جمع می‌شود)
3- عمودی (بالا گرم/پایین سرد)نیمه بالایی داغ، کف رادیاتور کاملاً خنک
دلیل: تجمع لجن و رسوب در کف پنل، ضعیف بودن پمپ پکیج
چرا سمت چپ یا راست رادیاتور سرد می‌ماند؟ (بررسی حالت افقی)
۱. لوله‌کشی نامناسب برای رادیاتورهای با طول زیاد (عدم نصب ضربدری)
اگر از رادیاتورهای پنلی با طول بیش از ۱ متر (مثلاً ۱۲۰، ۱۴۰ یا ۱۶۰ سانتی‌متر) استفاده می‌کنید، نحوه لوله‌کشی نقشی حیاتی دارد.
- اشتباه رایج: لوله رفت (ورود آب گرم) و لوله برگشت (خروج آب) هر دو در یک سمت نصب شده باشند. در این حالت آب مسیر کوتاه‌تر را ترجیح می‌دهد؛ از همان سمت راست وارد شده و بلافاصله خارج می‌شود، بدون اینکه فرصت کند تا انتهای سمت چپ گردش کند!
- راهکار استاندارد: در رادیاتورهای با طول بالا، لوله‌کشی باید ضربدری (مورب) باشد؛ یعنی لوله رفت در سمت راست بالا، و لوله برگشت در سمت چپ پایین متصل گردد تا آب مجبور شود کل طول رادیاتور را طی کند.
۲. کم بودن فشار یا سرعت جریان آب (دبی ناکافی)
اگر پمپ پکیج ضعیف کار کند یا روی دور پایین باشد، آب داغ با سرعت و حجم کافی وارد پنل نمی‌شود. آب داغی که وارد می‌شود، همان ابتدای مسیر تمام گرمای خود را از دست می‌دهد؛ در نتیجه وقتی به انتهای رادیاتور می‌رسد، دیگر کاملاً خنک شده است.
۳. تراز نبودن رادیاتور روی دیوار
رادیاتور پنلی باید کاملاً با تراز دستی تنظیم شود. اگر نصاب غیرمجاز رادیاتور را با شیب نامناسب نصب کرده باشد:
- یک سمت بالاتر قرار می‌گیرد و حباب‌های هوا به جای خروج از شیر هواگیری، در همان سمت گیر می‌افتند. این توده هوا اجازه ورود آب داغ به آن سمت رادیاتور را نمی‌دهد.
۴. گیرپاژ یا گرفتگی جزئی شیر رادیاتور
اگر از شیرهای ترموستاتیک استفاده می‌کنید، گاهی فنر یا سوزن داخلی شیر رسوب گرفته و فقط ۱۰ یا ۲۰ درصد باز می‌شود. این ورودی باریک، آب کافی برای گرم کردن کل طول رادیاتور را تأمین نمی‌کند و فقط چند سانتی‌متر اول داغ می‌شود.
چطور مشکل سردی افقی رادیاتور را برطرف کنیم؟
- بررسی تراز بودن: یک تراز بنایی روی رادیاتور بگذارید؛ شوفاژ باید کاملاً صاف باشد (یا شیب بسیار بسیار نامحسوس به سمت پیچ هواگیری داشته باشد).
- بررسی شیرهای رفت و برگشت: هر دو شیر را تا انتها باز کنید.
- تست سوزن شیر ترموستاتیک: درپوش شیر ترموستاتیک را بچرخانید و بردارید. یک سوزن کوچک فلزی می‌بینید؛ با انبردست آن را آرام چند بار به داخل فشار دهید تا مطمئن شوید گیر نکرده است.
- بالانس کردن بقیه رادیاتورها: شیر رادیاتورهای کوچکتر و نزدیک‌تر به پکیج را کمی محدود کنید تا پمپ آب را با فشار بیشتری به رادیاتورهای دورتر و طویل‌تر بفرستد.
اهمیت طراحی داخلی رادیاتورهای شعله خیز آذر
در رادیاتورهای پنلی شرکت شعله خیز آذر، کانال‌های آب (Water Channels) با محاسبات دقیق هیدرولیکی طراحی شده‌اند تا حتی با دبی پایین آب پکیج، بیشترین سرعت چرخش آب در تمام سطح پنل ایجاد شود. با این وجود، رعایت اصول نصب استاندارد و لوله‌کشی صحیح توسط تکنسین‌های مجاز، ضامن بهره‌مندی از حداکثر گرمای دستگاه خواهد بود.